Uit het doopregister:

'1707 d. 29 maij - Heeft Jan Lubberts, wonende aen den Nagtegaal, sijn soon ten doop gepraesenteert en is (naam dopeling niet vermeld) gedoopt. Get. - Aeltjen Reerink'

'02-07-1724 Herman op de Nagtegaal in den Noordijk sijn soon JAN (gedoopt). T: Jan Lankhorst en Geesken op den Kroosenbergh in den Noordijk'

(transcripties Sikke Postma)

ECAL, toegangsnummer 3021, inventarisnummer 863

Inventaris door Jan Wentig als boedelhouder en erffuijtter, op sijne goederen met wijlen sijne ehevrouw Aeltjen Cluijt in gemeenschap beseten, op den 28 aug 1725 nae sijn beste kunde heeft doen opstellen, etc.

Eerstelijk erfftalige off ongerede goederen

Onder Hengelo
Huijs, schuijr, brouwhuijs, en voeselhuijsjen met den hoff daeran, kennelijk an die Varselsche stege gelegen.
Stegerhoff.
Nog een hoff, den Bosch genaemt.
7/8 part van ’t erve en goet Waernink in Varsel kennelijk gelegen, dan nog in ’t resterende 1/8 deel, ‘t ¼ pard van gemelte erve sijnde saemen voor den boedel omtrent 16 molder gezaaij en die Accermaethe off Koeweijde bij ’t erve Celle geheel met ’t Moeijen maetjen.
5/6 parten van een hooijweijde omtrent den Nagtegaal van 6 dagmaeijens en in ’t resteerende 1/6 part een vierde part van dito weijde.
Een ackermaals bosjen bij den Kijvecamp daer omtrent 7000 ackermaal is gepatet en ½ Kijvecampshoff.
’t Loo stuk off een molder gezaaij eertijts onder Buijink hebbende gehoort.

ECAL, toegangsnummer 3021, inventarisnummer 880

Exibiert den 15 junij 1757

Memorie voor den onderrighter des ampts Hengelo

Om met voorgaend consent van de heer righter L.A. Willinck, ter instantie van monsr. Hendrik Starinck, te sommeren Harmen op de Nagtegael, om in tijd van agt daegen aen sommant te komen betalen een rijksdaelder, welke denselven wegens eene op den 4 maij 1756 aen gesommeerde op de openbare Dotichemse markt verkogte en geleverde koeij per resto is schuldig gebleven, met serieuse waerschou, dat sommant in cas van langer verstek kragtiger middelen regtens sal gebruijken, relatione salvo met eijs van costen.

Op den 16 junij 1757 retulit den onderrigter D. Wassink, dat hij dese sommatie behoorlijk heeft geinsinueert, in fidem relationes.
[w.g.]
L.A. Willinck
Rigter

ECAL, toegangsnummer 3021, inventarisnummer 873

Op den 9 junij 1772

Coram L.A. Willinck, richter

Gerigtsl[iede]n Gerrit Jan Preusterink en Albert Eggink

Compareerde Engele Gosselink, weduwe wijlen Harmen Nagtegael, in deesen geadsisteert met Derk Wassink als reghtens, en bekanden in vollen eijgendom te cedeeren en over te geven, gelijk doet bij en kragt deeses, al haer comp[aran]tes gerede goederen, bestaende in ingedoemte des huijses, so van linnen als wollen, pot en pan, geld en gelds waarde, personeele obligatien, beneffens de bouwerije en bouwgereetschap, levendige have en vhee, mest en mestregt, voorts haer behuijsinge met den ovent so door haar op het plaetsjen den Nagtegael getimmert is met alle het geene eenigsints onder het gerede kan of mag gerekent worden, in één woort den geheelen boedel met zijn lusten en lasten, soo aan haar bij afgoedinge met de voorkinderen van wijlen haaren eheman voornoemt in eijgendom verbleeven is, en sulx aan en ten behoeve van haar schoondogter Griete Lammers, wed[uwe] van Waander Nagtegael, om het selve als haar eijgendommelijk goed te hebben en blijven behouden, onder deese conditie, dat haar comp[aran]tes voornoemde schoondogter gehouden zal zijn haar comp[aran]te gedurende den tijd haares leevens daar voor bij gesondheijd en siektens te verplegen en te onderhouden, oppassen en voorsien van linnen, wollen, en wat tot subsistentie en behoorlijk onderhoud van haar nodig is, en na haaren dood een eerlijke begraefenis aan te doen, en in val het onverhopentlijk mogt gebeuren dat sij comp[aran]te met deese haare schoondogter, of in cas van hertrouwen met derselver eheman, niet konde leeven of sig verstaan, sal het haar vrij staan daar uijt te trekken, haar bedde daar sij op slaept met derselver aan en toebehooren alsmeede haar spinnewiel neffens de klederen linnen en wollen tot haar lijf behorende, mede te neemen, en haar schoondogter als dan gehouden zijn aan haar uit te keeren en te betaalen de somma van vijftig gulden, egter in dien cas niet verder tot de selve alimentatie of begraefnis kosten verpligt weesen, sullende dit meede niet kunnen geschieden tenzij de comp[aran]te wettige redenen konde inbrengen, dat zij door haar schoondogter of iemand van harent weegen niet na behooren behandelt wierde, dit alles ten fine en effect als na reghten, en heeft de comp[aran]te hier op gestipuleert.

Waarop dan mede erscheenen is Griete Lammers, wed[uwe] wijlen Waander Nagtegael, geadsisteert als vooren, en heeft de overgifte van haare schoonmoeder in dank ontvangen en daarbij aangenoomen en belooft, alle het gunt voorsc[hreven] in alle sijne leeden en deelen stiptelijk te sullen nakoomen en agtervolgen, voorts deese haare schoonmoeder met schuldige liefde en eerbied te behandelen, en daar aan te doen het geen een kind aan zijn ouder verpligt is te doen, alles ten fine en effecte als na rechten, voorts onder wel expresse renuntiatie van alle exceptien deese ter contrair kunnende zijn. En heeft zij comp[aran]te daar op gestipuleert.

Hier van extract gegeven.

Uit 'Schatten uit het Historisch Verleden van Hengelo (Gld)' door Marian Kruijt.  Boekenlijst

Ronselpraktijken

ECAL 3021 - 889

Hengelo, den 7. Februarij 1785

Er waren wel vaker problemen met het ronselen van jonge mannen voor het leger. Op allerlei manieren werd geprobeerd hen over te halen hun handtekening (of een kruisje) te zetten, en met drank en leugens hadden de ronselaars vaak succes. Dit verhaal gaat over ronselen door middel van een verkeerde voorstelling van zaken. Rechter L.A. Willinck schrijft een brief aan de rechtbank van het Landdrostengericht Zutphen en verhaalt daarbij dat een verontruste vader, Toon Seesing, was verzocht zijn zoon, Harmen Seesing, aan zijn verplichtingen te houden. Harmen had zich nl. aangemeld bij het leger en als hij niet verscheen, zou hij de gevolgen daarvan moeten dragen. Toon protesteerde tegen de gang van zaken, want Harmen had zich helemaal niet aangemeld. Harmen en zijn broer Jan hadden bezoek gekregen van 'carabinier' ⁷ Berend Garritsen die hen gevraagd had om met hem naar De Nagtegaal te gaan om Jan Harmsen, die daar was, over te halen zich te laten 'engageren' ⁸. Als Harmen en Jan zouden zeggen dat ze dienst hadden genomen, dan zou Jan Harmsen dat waarschijnlijk ook doen. Maar van een akkoord was geen sprake. Op de vraag van de rechter waar Harmen op dat moment was, antwoordde Toon dat hij dat niet precies wist, waarschijnlijk ergens bij Zutphen waar hij aan een kerk zou werken. De 'carabiniers' op hun beurt verklaarden dat er wel een wettig accoord was gemaakt en dat Harmen gewoon zou moeten dienen. De rechter zit met dit dilemma in zijn maag en vraagt zijn meerdere wat hieraan gedaan kan worden. Uitkomst onbekend...

7) met een karabijn bewapende (bereden) soldaat

8) in dienst nemen, zich verbinden

(transcriptie door Sikke Postma)

ECAL
Toegangsnummer          : 3011
Inventarisnummer         : 188-2221

N^o 2148

In het jaar achttienhonderd drie en twintig den dertienden der maand augustus, des namiddags om drie uren ten huize van Theodorus Meijer kastelein in het dorp Vorden zijn voor Johan Hendrik Gallée openbaar notaris, resideerende in de gemeente en kanton van Vorden, kwartier van Zutphen, provincie van Gelderland, en in tegenwoordigheid van de ondergenoemde en mede ondergeteekenden getuigen gecompareerd Evert Loman daghuurder en zijne echtgenote Anna Maria van Curien wonende te zamen op het plaatsjen den Nachtegaal in de buurschap Noordenk onder de gemeente van Hengelo, zijnde zij door haren eheman tot het aangaan dezer geauthoriseerd, de comparanten te kennen gevende dat zij voornemens zijn ten overstaan van boven gemelden notaris, op heden bij inzate te veilen en veertien dagen daarna zijnde maandag den zevenentwintigsten dezer maand augustus mede ter dezer plaats naar genoegen geldende finaal te verkoopen hun eigendommelijk plaatsje de Nachtegaal genaamd bestaande in een daghuurders huis gemerkt n^o 257, voords hof- bouw en weideland aan elkanderen gelegen in de buurschap Noordink aan de Lankhorsterstraat onder Hengelo, groot ruim twee Nederlandsche bunders of twee en een halve morgen, invoegen bij acte gepasseerd voor den heer mr. J.J. Schluiter openbaar notaris residerende te Zutphen, in tegenwoordigheid van getuigen den een en twintigsten februarij achttienhonderd zestien, den volgenden dag te Zutphen geregistreerd, heef aangekocht. 

Deze veiling en verkooping, zal volgens opgave der comparanten geschieden onder de navolgende bedingen en voorwaarden:

1. De inzetting welke op de gebruikelijke wijze, door schrijven onder borden of ingeven van briefjes, als ook vervolgens de twede veiling, welke naar goedvinden van verkooperen zal geschieden bij hoogen of mijnen, worden beide gedaan met guldens van honderd cents het stuk.

2.  Die de hoogste inzate heeft geniet bij gunning de premie der inzate, zoo bij opveiling zal worden benoemd, twee of meer tegelijk schrijvende, hogende of mijnende, zullen dezulke bij eene vernieuwde veiling hun bod moeten verbeteren, totdat een alleen het hoogste zal geschreven gehoogd of gemijnd hebben, ingeval van hoogen zal ieder hooging niet minder dan met vijf guldens mogen gedaan worden.

3. Ieder die bij het inzetten het hoogste zal geboden, zoo wel als bij de tweede veiling het laatste zal gehoogd of het eerste gemijnd zal hebben, moet zijn gedane bod gestand doen, tot de finale gunning of bedanking toe.

4. Na den afloop der laatste veiling wordt aan zijde van verkooperen vier uren beraad voorbehouden om den koop te kunnen accordeeren of bedanken naar welgevallen, zonder dat gedurende het beraad eenig hooger bod onder de hand zal kunnen gedaan of aangenomen worden, of ingeval van bedanken eenige premie van inzate zal mogen pretendeerd worden.

5. Aan verkooper staat de beslissing van alle verschillen of vergissingen welke bij of ter zake dezer veiling mogten voorvallen, zoo wel als de uitlegging van alle bedingen in deze veilcondities uitgedrukt, aan welke beslissing en uitlegging van verkoop de kooper zonder tegenspraak of verder beroep zich zal hebben te onderwerpen.

6. Het in veiling zijnde perceel wordt verkocht voor onverpand, doch zodanig en in dien staat als het zelve zich bij de finale gunning zal bevinden, onderworpen aan rijks en plaatselijke belastingen, zoo mede met alle active en passive servituten, pligten, lasten, genot en regten, tot en op hetzelve behorende, zullende de kooper gerekend worden het gekochte volkomen wel te kennen ook ten aanzien van belending, uitgestrektheid en lasten, zonder dat deswegens immer eenige vorderingen tegens verkooperen gemaakt zullen kunnen of mogen worden.

7. Bij het accordeeren van den koop, is het gekochte dadelijk van het tijdstip der gunning af, voor rekening en risico van den kooper, die ook voor het onderhoud van het huis zal moeten zorgen, doch niet eerder in werkelijk gebruik zal kunnen aanvaarden als op aanstaande Petrij den twee en twintigsten februarij achttienhonderd vier drie en twintig en het bouwland zoo ver met rog toegezaaijd word tegen Sint Jacob van het zelfde jaar als de rog van het land is waarvan de kooper geniet de zware garf met het stroo.

8. De plaatselijke en rijks belasting zal tot ultimo december aanstaande door verkooper worden afbetaald, vervolgens is die ten laste van kooper, welke gehouden zal zijn de overboeking op zijn naam te bewerkstelligen binnen zes weeken na geaccordeerden koop.

9. Bij het accordeeren van den koop zal door den kooper aan handen des notaris, onverminderd den koopprijs gereed moeten worden betaald twee en een half percent van het beloop der koopspenningen, om te strekken tot goedmaking van gedane uitschotten en honorarium des notaris, daar en boven de premie van inzate en den verderen onraad, zoo bij opveiling zal worden benoemd, als ook het regt van registratie, transcriptie de kosten der grosse en expeditie met de daartoe vereischte zegels, deze en verder kosten op dezen verkoop vallende zijn alleen ten laste van den kooper, zonder eenige korting aan den koopprijs.

10. Die in commissie voor een ander mogt aankoopen zal van een behoorlijke volmagt voorzien moeten wezen, of door zijn lastgever zelfs bij de gunning den koop doen accepteeren en tekenen, of zal anders gehouden worden de aankoop voor zich zelven gedaan te hebben en als zodanig aansprekelijk zijn.

11. De betaling van den koopprijs, welke de kooper onder generlei voorwendsel geheel noch  gedeeltelijk zal mogen inhouden, zal in goede gangbare muntspecien moeten gedaan worden ten kantoore van den notaris Gallée te Vorden, en wel in eenen termijn op den eersten februarij achttienhonderd vierentwintig. Zullende bij nalatigheid in die betaling voor iedere maand vertraging een verhooging van een half percent der koopprijs gevorderd mogen worden.

12. Na afbetaling van den koopprijs zal aan den kooper ter hand gesteld worden het bewijs van eigendom zoo als het zelve bij verkooperen voorhanden is.

13. Aan verkooperen blijft gereserveerd het legual hypotheek of privilegie op het verkochte, zoo lang niet ten vollen de betaling getekend en aan alle bedingen der tegenwoordige veilconditien voldaan zal zijn, ten welke einde de verkooperen de vrijheid behouden, om ten koste des koopers de overschrijving der acte van toewijzing op het kantoor van hypotheeken te mogen bewerkstelligen, gelijk ook de kooper zal hebben te dragen de kosten van het ter zijner tijd opheffen en doen royeren der inschrijving van het gezegde legual privilegie, zoo wel als de kosten dier inschrijving zelve.

14. Des gerekwireerd zal ieder kooper het zij dadelijk bij het sluiten van het proces verbaal der finale gunning, het zij naderhand, zoo lang niet ten vollen aan de tegenwoordige veilconditien zal zijn voldaan, voor het agtervolgen derzelve hebben te stellen twee gevoegzame gegoede borgen ten genoegen van verkooperen maar ook zoo dikwijls het nodig mogten achten aanvulling der gestelde borgtogt zullen mogen vorderen alle welke borgen nevens den kooper vrijwilliglijk en voor alle bedingen bij deze koopvoorwaarden uitgedrukt, solidair zich zullen hebben te verbinden, zonder dat tegens kooper of borgen ooit eenigerlei regtsvorderingen buiten een eenvoudig bevelschrift tot betaling nodig zal zijn.

15. Bij gebreke van zodanige borgen zullen verkooperen het vermogen hebben om op nieuws het zij dadelijk het zij op de wijze in den volgenden artikel bepaald, het parceel waaromtrend zulks voorvalle weder in veiling te brengen met dat gevolg, dat de gebrekkige kooper het minder geldende op staande voet zal hebben te vergoeden met alle kosten schu[l]den en interessen.

16. In geval de kooper in gebreke bleef, het zij in de betaling der kosten, het zij in de voldoening der koopprijs op de tijd hiervoren bepaald, zoo zal verkooper de bevoegdheid hebben ter hunner keuze om of zijn regt tegens de kooper of borgen achtervolgens het hiervorens bepaalde te doen gelden, of om een eenvoudig bevelschrift hebbende doen voorafgaan het parceel waarbij zulks voorvalle op nieuws te te doen veilen, in het openbaar voor rekening en risico des gebrekkigen koopers doch in zijne tegenwoordigheid, of na daartoe hem behoorlijk te hebben doen oproepen ter zijner hierna gekozen woonstede ten laste van welke kooper almede zullen wezen alle kosten en regten uit de vernietiging der gedane toewijzing voortvloeijende.

17. Het domicilie zoo wel van inzetter als van den kooper en borgen zal onherroepelijk gekozen en gevestigd zijn ten huize van den jongsten der heeren procureurs bij de Regtbank van eersten aanleg te Zutphen, aan de judicature van welke regtbank gezegde inzetter, kooper en borgen in alles wat tot deze veiling en verkooping met alle gevolgen van dien in eenigerlei wijze betrekking hebbe zullen zijn onderworpen.

De voorschreven veilconditien zijn aldus door de comparanten opgegeven en door den notaris benevens het loopen van dit proces verbaal in tegenwoordigheid van gegadigdens opentlijk voorgelezen, ten einde een ieder des aangaande zich daarna zal hebben te gedragen. 
Waarna dadelijk tot de eerste veiling is overgegaan als volgt:

Het voorschreven plaatsjen den Nachtegaal bestaande in een daghuurdershuis n^o 257, voords hof-, bouw- en weideland aan elkanderen gelegen groot ongeveer twee Nederlandsche bunders belend eenerzijds het land en weide van de erfgenamen Rutger Tobias Snethlage en anderzijds het huis, land en weide van Willem Ringelenberg, van voren aan de Lankhorsterstraat in het schoutambt Hengelo gesitueerd. 
Tot naricht van koopers diend dat door de verkooperen word voorbehouden om voor Petrij ten hunner voordele te houwen het weeke hout en haar van den wilgen. Pemie van inzate drie gulden. 
Gelag en andere kosten vijf gulden. Ingezet, bij Hendrik Nijland koopman wonende te Vorden voor achthonderd een en vijftig gulden f 851,- dewelke na gedane voorlezing alhier heeft geteekend.

[w.g.]
H.Nijland

Deze veiling aldus gedaan op tijd en plaats hierboven vermeld in tegenwoordigheid van Theodorus Meijer tapper en Jan Weenink metselaar wonende beide te Vorden, getuigen hiertoe opzettelijk verzocht, dewelke met den notaris de minute van dit proces verbaal, hetwelk gebleven is in het bezit en bewaring van den ondergeteekenden notaris, na gedane voorlezing hebben geteekend, nadat de comparanten beide verklaard hadden het schrijven niet te verstaan noch hunne namen weeten te teekenen, en na de comparanten gegadigden te hebben uitgenodigd om heden over veertien dagen zich bij de tweede veiling weder te sisteren.

[w.g.] 
T:Meijer
J:Weenink
J.H.Gallée.

Geregistreerd te Zutphen op 21 augustus 1823

N 2150

Op woensdag den zeven en twintigsten augustus achttienhonderd drie en twintig des namiddags om drie uren ten huize van Theodorus Meijer kastelein in het dorp Vorden zijn voor Johan Hendrik Gallée openbaar notaris resideerende in de gemeente en kanton van Vorden, kwartier van Zutphen, provincie van Gelderland, geadsisteerd met de onder genoemde en mede ondergeteekende getuigen, wederom gecompareerd Evert Loman daghuurder en zijn echtgenote Anna Maria van Curien wonende onder Hengelo, de vrouw door denzelven haren man hiertoe geauthoriseerd, de comparanten verzochten dat ingevolge vorenstaande proces verbaal van den dertienden dezer maand augustus den een en twintigten dito te Zutphen geregistreerd alnu moge worden overgegaan tot de twede veiling van het plaatsjen daarbij vermeld, dat dienvolgens door den notaris in tegenwoordigheid van gegadigdens het vorenstaande proces verbaal en daarbij vermelde veilcondities en gedane inzate, opentlijk voorgelezen zijnde is dadelijk tot de tweede veiling over gegaan als volgt:

Het plaatsjen den Nachtegaal in voegen bij de eerste veiling breder omschreven en ingezet bij Hendrik Nijland voor achthonderd een en vijftig guldens, word al nu bij mijning geveild en opgehangen op veertienhonderd guldens. 
Gemijnd bij Steven Onstenk klompemaker in Vierakker onder Warnsveld wonende, voor negenhonderd en tachentig gulden f 980,- dewelke na gedane voorlezing alhier heeft geteekend.

[w.g.] 
steevenonstenk

De komparanten verkooperen hebben in den tijd van beraad van het voorschreven plaatsjen den Nachtegaal gunning gedaan en den koop ingevolge conditien geaccordeerd aan den kooper Steven Onstenk voornoemd voor de koopprijs van negenhonderd en tachentig gulden, en verdere lasten en bedingen bij conditien hiervoren vermeld, welke deze gunning heeft geaccepteeerd, en tot borgen gesteld Garrit Jan Garritsen landbouwer in Vierakker onder Warnsveld en Harmanus Stenvert landbouwer in Harfsen onder Almen in het schoutambt Gorssel woonachtig we[l]ke beide deze borgtogt ingevolge conditien hebben aangenomen. 
En hebben de beide comparanten verkooperen verklaard het schrijven niet te verstaan noch hunne namen weten te teekenen. 
En hebben de kooper en de beide borgen na gedane voorlezing alhier geteekend. 
[w.g.]
steevenonstenk
GJ Garritsen
H Stenvert

Aldus deze verkooping gedaan en dit proces verbaal gesloten in tegenwoordigheid van Jan Weenink metselaar en Theodorus Meijer tapper wonende beide te Vorden, getuigen hiertoe opzettelijk verzocht, dewelke met den notaris het tegenwoordig proces verbaal hetwelk gebleven is in het bezit

en bewaring van den ondergeteekenden notaris na gedane voorlezing geteekend.

[w.g.] 
J: Weenink          T:Meijer               J.H.Gallée.

Geregistreerd te Zutphen op 29 augustus 1823